Ale mam dzisiaj dla was polecenie! “Święty od papuzich drzwi” okazał się dla mnie bardzo wymagającą lekturą, ale zarazem bardzo satysfakcjonującą. To książka, która od początku zwraca uwagę swoją pierwszoosobową narracją i sposobem, w jaki stopniowo odsłania swój świat. Nie była to jednak historia łatwa. Język bywa gęsty, pełen znaczeń i odniesień, a samo światotwórstwo wymaga od czytelnika skupienia i cierpliwości. Trudno też jednoznacznie zamknąć tę powieść w ramach jednego gatunku, bo łączy w sobie różne elementy i często wymyka się prostym klasyfikacjom. Mimo tych trudności cieszę się, że po nią sięgnęłam, bo było to spotkanie z książką oryginalną, ambitną i zostającą w głowie na długo.

Świat diabłów oddalił się od naszego. Zatraciliśmy umiejętność ich postrzegania, rozmawiania z nimi, wspólnej zabawy i kochania ich. Został tylko strach.

Święty od papuzich drzwi

“Święty od papuzich drzwi” Vajry Chandrasekery to powieść fantastyczna, ale nie taka, która opiera się głównie na przygodzie, walce czy konflikcie dobra ze złem. To raczej książka o człowieku, który próbuje zrozumieć, kim jest, skąd się wziął jego los i jak żyć w świecie zbudowanym z przemocy, skomplikowanej religii, polityki i pamięci. To historia syna wychowanego po to, by zabić własnego ojca, który dla innych ludzi jest kimś w rodzaju świętego, proroka i żywego boga. Ten punkt wyjścia brzmi jak klasyczna fantasy, ale książka bardzo szybko idzie w inną stronę. Zamiast prostego marszu ku zemście dostajemy opowieść o ucieczce od przeznaczenia, o zagadkach świata i o tym, że prawda rzadko bywa jedna.

“Święty od papuzich drzwi” staje się nie tylko opowieścią o polityce czy rodzinnej zemście, ale też o tym, kto ma władzę nad pamięcią, nad historią i nad tym, co ludzie uznają za prawdę.

Głównym bohaterem jest Wrzeciądz. Jako dziecko dorastał pod kontrolą matki, zwanej Matką Chluby. Uczyła go magii i posłuszeństwa, nadając mu jeden cel: ma kiedyś zabić swojego ojca, czyli Doskonałego Łaskawcy. Ojciec jest w na początku tej powieści postacią niemal mityczną. To przywódca religijny otoczony kultem, ale też człowiek, którego wpływ sięga polityki, historii i samej rzeczywistości, w której znajdują się bohaterowie. Wrzeciądz od początku nosi więc w sobie wiele pęknięć – jest dzieckiem fanatycznej matki i zarazem synem kogoś, kto urósł do rangi świętości. Kiedy dorasta, nie chce już być bronią w cudzych rękach. Ucieka do miasta Luriat, żeby zacząć własne życie. I właśnie tu zaczyna się opowieść.

Warto zaznaczyć, że Luriat to nie jest zwykłe miasto. Z jednej strony przypomina współczesny świat: są w nim urzędy, nowe media, biurokracja i codzienne życie. Z drugiej strony wszędzie pojawiają się niewidzialne diabły, dziwne zjawiska, a przede PAPUZIE DRZWI – kolorowe przejścia, których nie da się zwyczajnie otworzyć ani zniszczyć. Te drzwi stają się jednym z najważniejszych symboli powieści. Wyglądają jak ślad po innej wersji świata, po historii, której już nie umiemy odczytać. Wrzeciądz żyje więc w mieście, które cały czas coś ukrywa. Pracuje, poznaje ludzi, trafia do grupy wsparcia dla osób skrzywdzonych przez religijne i społeczne systemy, a potem wchodzi coraz głębiej w działalność rewolucyjną. Im dłużej tam jest, tym mocniej widzi, że nie uciekł od własnej przeszłości. Ojciec nadal wpływa na jego życie, tylko w większej skali.

Podoba mi się, że fabuła tej książki nie polega głównie na tym, że bohater wykonuje kolejne zadania. Bardziej chodzi o to, że odkrywa kolejne warstwy świata. To bardzo ważne, bo ta powieść działa przez odsłanianie sensów. Na początku czytelnik widzi historię syna fanatyczki, który ukrywa się w mieście. Potem okazuje się, że w tle działa ruch oporu, że państwo używa religii do kontroli ludzi, społeczeństwo jest podzielone, a przemoc ma formę systemu.

Na wyspie byliśmy wolni, zamożni i szczęśliwi. Chodziliśmy w słońcu nadzy, najwyżej czasem obwieszaliśmy się naszymi perłami – tymi, które postanowiliśmy zatrzymać, ponieważ ukochaliśmy ich perfekcję albo ich niedoskonałości.

Święty od papuzich drzwi

Jednym z najmocniejszych tematów tej powieści jest religia jako narzędzie władzy. Książka nie atakuje wiary w prosty sposób. Pokazuje, że nawet religia kojarzona z duchowością czy wyzwoleniem może zostać użyta do nadzoru i uzasadniania nierówności. W tym sensie to powieść o tym, co dzieje się wtedy, gdy święte idee trafiają w ręce państwa, urzędów i ludzi pragnących kontroli. Książka mówi również o przemocy systemowej. Nie tylko o zabijaniu, ale o przemocy wpisanej w język, urząd, podział społeczny, kult świętości, policyjny porządek i społeczną obojętność. To nie jest historia, w której wystarczy pokonać jednego tyrana i wszystko staje się lepsze. Autor pokazuje, że po upadku jednej figury władzy pozostają struktury, lęki i nawyki społeczne.

Muszę zaznaczyć, że “Święty od papuzich drzwi” to bardzo wymagająca historia, ale właśnie dlatego tak wciągająca i jest warta odkrycia. Nie prowadzi czytelnika za rękę, nie upraszcza emocji ani świata przedstawionego. Myślę, że siła tej powieści leży w tym, że nie daje łatwych odpowiedzi. To książka, którą bardziej się odkrywa niż tylko czyta dla samej akcji. Świat odsłania się stopniowo, przez aluzje i symbole, niekiedy przez nagłą zmianę perspektywy. Dla jednych będzie to fascynujące, dla innych męczące – warto o tym pamiętać.

Dla kogo jest ta powieść? Na pewno dla czytelników, którzy lubią fantastykę wychodzącą poza schemat walki i wyraźnego systemu magii. To dobra książka dla osób, które cenią ambitną fantasy, literaturę z mocnym zapleczem ideowym, książki o polityce, religii, pamięci i tożsamości. To także dobra propozycja dla czytelników zainteresowanych perspektywą spoza zachodniego centrum fantastyki, bo ta powieść mocno wyrasta z południowoazjatyckiego kontekstu kulturowego i historycznego. Polecam!

---